Zoran Ivković: Prvi deo priče o mojim istraživanjima

O svojoj porodici Ivković, Hercegovini i Hercegovcima, nažalost, nisam slušao od ljudi rođenih na tom podneblju. Neverovatno će zvučati da mi je najviše priča i podataka o svemu tome prenela moja baka Bosiljka, Sremica, jer je moj đed Lazar preminuo kada sam imao samo šest godina. O široj porodici Ivković znao sam vrlo malo, osim o nekolicini srodnika koji su ostali da žive u Crnči, na Zalomu, u Hercegovini. Spoznavao sam poreklo Ivkovića iz knjige J. Dedijera ,,Hercegovina”, iz ,,Srpskog etnografskog zbornika” i iz istorijske građe Nikole Lakete, istoričara. I upravo ti šturi i nepotpuni podaci o mojoj porodici su me naveli da se upustim u istraživanje o Ivkovićima i njihovoj prošlosti. Želeo sam da ostane neki trag, da skupim sve ono što je vekovima rasipano i oduzimano, da nađem ono što je gubljeno i zaturano, da otkrijem ono što je skriveno i prikrivano, da vratim ono što je uzeto i oteto, da odbacim sve što je menjano i prepravljano. Bog je milostiv, kao što i kaže ime Ivko.

slika 1-1

Zoran (Radovanov) Ivković iz Novog Sada, poreklom iz Crnče, sa Zaloma, iz Hercegovine

 

Zoran Ivković: Drugi deo priče o mojim istraživanjima

Prvo što sam pročitao o Ivkovićima jeste da su stara hercegovačka porodica i da su došli iz Tesalije, u vreme kneza Časlava. Potvrda o istinitosti te priče krila se u poreklu prezimena. Ime Ivko od koga je nastalo ovo prezime kao takvo nije uobičajeno. Kod Južnih Slovena, u zapadnim oblastima koristi se ime Ivan, u istočnim područjima Jovan, a Ivko je karakteristično za južne i jugoistočne stare, srpske krajeve. Ivkovići su se doselili u Hum (Hercegovinu) u vreme srpskog vladara, kneza Časlava Klonimirovića iz dinastije Vlastimirovića (prednemanjićka Srbija) u desetom veku nove ere, između 927. i 952. god., najkasnije do 960. godine, iz Tesalije, središnje oblasti današnje Grčke (Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI., ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, dr Jevto Dedijer, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, strana 223.; Vladimir Ćorović, ,,Istorija srpskog naroda”, Drugi period, 5. Srbi između Vizantije, Hrvatske i Bugarske, BIGZ, (1989.), str. 73-76.). U pradomovini Tesaliji su zajedno sa ostalim Srbima primili hrišćanstvo u devetom veku nove ere (Vladimir Ćorović, ,,Istorija srpskog naroda”, Drugi period, 4. Pokrštavanje Južnih Slovena, BIGZ, (1989.), str. 67-71.), a rodonačelnik, čije ime i danas porodica sa ponosom nosi je njen prvi član, koji je postao hrišćanin i kršten kao Ivko. Porodica Ivković je pripadala starom slovenskom-srpskom plemenu Velegezita (Velegizita), koji se prvi put pominje u sedmom veku nove ere na području Tesalije. Velegeziti su u zalivu Volo u Tesaliji stvorili svoju provinciju Velegezitiju, lat. Belegezitiae. Bili su pomorci, ali i dobri ratnici. Velegeziti su zajedno sa drugim slovenskim-srpskim plemenima Dragovićima (Draguviti, Dragoviti), Sagudatima, Vajunitima (Vajoniti) i Brsjacima (Brzitima, Verzitima) učestvovali u opsadi Soluna 616. godine. Tada su Velegeziti vršili udare na Vizantijce sa mora (Vladimir Ćorović, ,,Istorija srpskog naroda”, Prvi period, 3. Sloveni naseljavaju Balkan i 5. Slovenska plemena i njihova kultura i Drugi period, 1. Bugari i balkanski Sloveni, BIGZ, (1989.), str. 24., 41. i 60.; Ostrogorski Georgije, ,,Istorija Vizantije”, Drugi deo, Borba za opstanak i preporod Vizantiske države (610-711), I. Reforme cara Iraklija i ratovi sa Persijancima i Avarima, Beograd, Prosveta,(1969), str. 110-112.; The Oxford Dictionary of Byzantium, I-III, ed. A.P. Kazhdan, New York-Oxford 1991, 500-501.; Andreas N. Stratos, Byzantium in the Seventh Century, Volume IV, 668-685, Amsterdam 1978.). Romejski (vizantijski) car Mavrikije (582—602.), naslednik i zet cara Tiberija (578—582.) je za Slovene i Ante zapisao da su to slobodoljubiva plemena, koja ne trpe ropstvo. Čak i posle toliko vremena mnogobrojni toponimi u Tesaliji svedoče o prisustvu Srba, na primer: grad-luka Volos je nazvan po jednom od najvažnijih staroslovenskih-srpskih, predhrišćanskih božanstava, Volosu-Velesu, od oca, boga po imenu Rod i majke, boginje plodnosti, nebeske krave, zvane Zemun (Aleksandrina Cermanović-Kuzmanović, Dragoslav Srejović: ,,Leksikon religija i mitova drevne Evrope”, Savremena administracija, Beograd, 1992. god., opšta odrednica ,,Slovenska religija”, str. 501-508., pojedinačna odrednica ,,Veles”, strana 558.; Vesna Kakaševski/www.starisloveni.com/), mesto Velestino je izvednica od reči Veles-Volos; naselje Zagora, okruženo šumom, gorom; gradić Milina na samoj obali Egejskog mora sa prelepim pogledom i idealnim položajem u zalivu. Ivkovići su u desetom veku napustili Tesaliju i prvobitno su se nastanili u okolini Nikšića, to jest srednjovekovnog utvrđenog grada Onogošta, u državi srpskog kneza Časlava, u istočnom delu Huma. Nisu se dugo zadržali u Onogoštu i ubrzo su se preselili u Bijelu Rudinu kod Bileće, tamo se i danas jedan kraj zove Ivkovina, gde se nalazi nadgrobni krst Ivelje Ivkovića, koji je živeo u drugoj polovini 14. i početkom 15. veka i koji je bio srpski vitez u vojsci vojvode Vlatka Vukovića-Kosače.

slika 2-1

 

 

Zoran Ivković: Treći deo priče o mojim istraživanjima

Zatim sam video da je prvi Ivković, zabeležen 1435. godine u dubrovačkim spisima, imao meni nepoznato ime Radič i da je taj čovek uzeo na zajam 75 zlatnika. Ponovo je ime bilo ključ za sve. Radič, ime biljke, korišćeno je kao jedan od znakova prepoznavanja među srpskom vlastelom. Nadalje, utvrdio sam da je u pitanju velika vrednost tog zajma i da su morale postojati čvrste garancije za vraćanje istog. A šta je veće jemstvo, od imanja, imovine i titule? Saznao sam da je ova porodica imala ogromna imanja. U to doba, feudalizma, feude, velike posede, su imali samo feudalci, velmože, vlastelini, plemstvo, te su shodno tome Ivkovići plemići. U svom delu ,,Bilećske Rudine”, antropogeografska ispitivanja, Naselja srpskih zemalja, knjiga 2 – Srpski etnografski zbornik, knjiga V., Beograd, 1903. godine, strana 867./55*/, dr Jevto Dedijer je o porodici Ivković zapisao, citiram: ,,… ona se broji među najstarije u Rudinama i u Gacku. Cijeli udut ove općine, od Bijele Rudine do Vatnice bio je svojina te porodice…”. Vatnica je srednjovekovno ime današnje Fatnice, a reč udut je arhaizam i znači područje. Sva zemlja, koja je pripadala ovoj plemićkoj porodici, prostirala se u dužini i širini od preko deset kilometara. To je bilo nekoliko hiljada hektara šuma, pašnjaka, voćnjaka, vinograda i njiva u njihovom vlasništvu.

slika 4-3 fatnicko polje

Fatničko polje

Kolika je vrednost pomenutog zajma, najbolje može objasniti sledeće poređenje. Tih 75 zlatnih dukata, odnosno 225 perpera je bilo skoro polovina godišnjeg dohotka (danka), od 500 perpera, kojeg su Dubrovčani (kupci), morali da plaćaju (prodavcu) Sandalju Hraniću-Kosači, vojvodi Rusaga bosanskog, na osnovu kupoprodajnog ugovora (lat. emptio venditio) o prodaji južne polovine Konavla zaključenog 1419. godine između ove dve strane (M. Dinić: ,,Dubrovački Tributi”, Mogoriš, Svetodmitarski i Konavaoski dohodak i Provižiun braće Vladkovića, Glas Srpske kraljevske akademije 168, 1935.god., 205–256. = isti, Iz srpske istorije srednjega veka, Beograd 2003., 711-755.). Jedan zlatni dukat (cekin) je vredeo 3 perpera (solida), od početka do sredine 15. veka (Slavica Moravčević, Večernje novosti, ,,Zlatni sjaj perpera”, 13. oktobar 2010. godine). Radič je plemićko ime, koje su u srednjem veku pre dolaska Turaka nosili jedino srpski velikaši i predstavnici vladarskih kuća, na primer: Radič Crnojević, osnivač dinastije Crnojevića, gospodar Zete, Budve i drugih osvojenih mesta, kao i Radič Sanković, vojvoda, koji je upravljao Humom i bio poslednji izdanak svoje loze (V. Ćorović, ,,Istorija srpskog naroda”, Četvrti period, 1. Srbi između Turaka i Mađara i 2. Mađarska prevlast u Bosni i Srbiji, BIGZ, (1989.), str. 206., 207. i 211.; Mavro Orbin: ,,Kraljevstvo Slovena”, /Il Regno de gli Slavi, 1601.godine/, Beograd, 1968. godine, Srpska književna zadruga, Osnovana 1892. godine, članovi redakcije: Franjo Barišić, Radovan Samardžić, Sima Ćirković, preveo sa italijanskog Zdravko Škundrica, str. 190. , 193. , 208. i 293.). Radič je isključivo srpsko ime, čak i danas u 21. veku, na prostorima Republike Hrvatske (Croatian Ancestry Limited, Chicago, SAD). Radič je i otporna, višegodišnja biljka koja se gaji kao jednogodišnja zbog bledih listova ili korenja. Boja listova je tamnozelene ili svetlo zelene boje (može biti i crvena), a glavne žile su bele boje (AgroKlub.rs).

slika 4-2

Radič

 

 

Zoran Ivković: Četvrti deo priče o mojim istraživanjima

Saznao sam da je porodica plemenita, da je iznedrila vitezove kao što je srpski junak Ivelja Ivković koji se borio u boju na Kosovu polju 28.06.1389. godine (ukupno jedanaest plemića Ivkovića je učestvovalo u tom boju) i u bici kod Bileće 27.08.1388. godine, prvoj pobedi srpske vojske nad Osmanlijama, ali je ostalo pitanje koje titule su nosili njeni članovi. Potom sam naišao na podatak da se u jednoj staroj listini iz Like pominje ime Antola Ivkovića, kneza vlaškog (J. Vončina ,,Četiri glagoljske listine iz Like”, PREPIS ORIGINALA, 1955.god., citirane isprave i u interpretaciji N. Klaić, radovi staroslavenskog Instituta, knjiga 2, 1955. godine, str. 213., 214., 216., 217., 218. i fotografija listine nakon strane 224.). Vlasima su nazivani Srbi, hrišćani istočnog obreda, koji su se bavili stočarstvom (V. Klaić: ,,Vlasi u Hrvatskoj tečajem 14. i 15. stoljeća”, 1880. god., strana 9., glava 1., tačka 2., 3. i 4.). O tome da se radi o Srbinu, osim njegovog srpskog prezimena Ivković i njegove srpske titule knez vlaški, govori i njegovo ime. Ime Antol je oblik starogrčkog imena Anatolios, što znači čovek sa istoka, istočnjak; anatole je na starogrčkom istok (Onomatolog dr Z.Bjelanović ,,Značajke odlike prezimena dvorskog kraja”, DVOR na Uni, 1991.god. /www.scribd.com/doc/24654080/znacajke-odlike-prezimena/; onomatolog dr M. Šimundić, ,,Rječnik osobnih imena”, Zagreb, 1988. god., strana 13.). Tekst glagoljske listine iz 1433. godine počinje sa: ,,Mi Antol’ Ivković’ . i Ivan Herendić’ k’nezi vlaški …”.

slika 4-1

 

 

Zoran Ivković: Peti deo priče o mojim istraživanjima

Prateći razvoj i kretanje porodice Ivković, tokom srednjeg veka, otkrio sam da se razgranala i proširila je svoje feude izvan Hercegovine. Srpske velmože Ivkovići su imali svoje posede i u zapadnim delovima Bosne. Vjekoslav Klaić je u svojoj Knjizi III., ,,BOSNA” (Zemljopis), podatci o zemljopisu i poviesti Bosne i Hercegovine, 1878. god., str. 187. i 188., zapisao, citiram: ,,Peći, gradić izdod Pećke gore, u kojem gospodovahu najprvo Ivkovići, a kasnije knezovi Blagajski (Babonići). – Kladuša Velika, grad između potoka Ruševice i Kladušnice. Ponajprije pripadaše Kladuša V. porodici Ivkovića, g.1460. dopade pako kneza Martina Frankopana. – Kladuša mala, gradić tik potoka Kladušnice. Njom gospodovahu najprije Ivkovići, god. 1470. zapade ona bana Ivana Tuza od Laka, a kasnije dođe u ruke slunjskoj lozi Frankopana (Jurju i sinu mu Franji). — Čaglica, pripadaše porodici Ivkovića”.

slika 5-3

slika 5-4

Delovi plemenite srpske porodice Ivković su sve do 1558. godine imali imanja i u Hrvatskoj. U ,,Zborniku za narodni život i običaje južnih Slavena”, Том 30, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, 1935. godine, strana 78., je zapisano, citiram: ,,Na lijevoj obali Mrežnice imali su svoja vlastelinstva Ivkovići, Tatarići i Herendići, a na desnoj Dragučići i Štefkovići. Grgur Štefković bio je zet kneza Bernardina Frankopana, imao je njegovu kćer Veroniku za ženu. Ivkovići, Tatarići i Herendići su imali svoje dvorove u Mlaki ili Gredi. G.1558. smrću Nikole Ivkovića izumire njihova porodica “. U delu ,,Stručna podloga za zaštitu poriječja rijeke Mrežnice” – suradnja: Krunoslav Leko, Neven Trenc, Vida Posavec Vukelić, Aljoša Duplić, Kristijan Čivić, Irina Žeger Pleše, dr. sc. Srećko Božičević, dr. sc. Antun Alegro, Dario Hruševar, dipl.inž. Karlo Posavec, Javna ustanova za upravljanje zaštićenim prirodnim vrijednostima Karlovačke županije, Hrvatske šume d.o.o., Ministarstvo obrane RH, Izrada karata: Vladimir Hršak, Davorin Marković, ravnatelj, Zagreb, 2010., strana 89., stoji zapisano, citiram: ,,Dvor Ivkovića (1372.-1558.) bio je u Gredi”. Mrežnica je reka u Karlovačkoj županiji, u Republici Hrvatskoj, duga je 63 km i njen sliv obuhvata površinu od 64 km2. Mrežnica je posebna zbog velikog broja vodopada, u ukupnom broju od 93. Ona se penje u Kordun, zapadno od Grada Slunja, i teče na sever, paralelno kroz pritoke Dobra i Korana, kroz Generalski Stol i Dugu Resu, kada se konačno uliva u Koranu na jugu Karlovca (Hrvatska elektroprivreda).

slika 5-1

 

 

Zoran Ivković: Šesti deo priče o mojim istraživanjima

Najviše vremena sam posvetio pronalaženju grba porodice Ivković, najvažnijeg simbola plemstva. U ugarskom spisu od 19. jula 1433. godine, glagoljskoj listini iz Like, sačuvan je grb srpske kneževske porodice Ivković. Grb je na pečatu kneza Antola Ivkovića i visi na vrpci bele boje, koja je provučena kroz donji deo listine. Prikazana je životinja (vuk), nad kojom se nalaze petokraka zvezda i grančica. Ta petokraka zvezda je heraldički prikaz petokrakog cveta koji se zove hercegovački zvončić (lat. Campanula hercegovina). Hercegovački zvončić naseljava veoma negostoljubiva i surova staništa kakva su okomite stene planina u Hercegovini (Prenj, Čvrsnica, Čabulja, Plasa i Velež) na visinama između 1.150 i 1.500 metara, a raste i u kanjonima nekih reka (Neretva, Rakitnica i Drežnika). Biljke, retko visoke preko dvadesetak centimetara, debelim poluodrvenelim rizomom (grč. rizom = masivni korijen, od rhizóō) prodiru duboko u pukotine krečnjačkih stena. Od juna do avgusta, kada je biljka u punom cvatu, mnogobrojni plavičastoljubičasti cvetovi u obliku zvonca ističu se na pozadini od izbeljenog kamena (Olja Vasić, Prirodnjački muzej Beograd). Hercegovački zvončić je endemska vrsta. Ova vrsta zvončića raste samo na kršu u Hercegovini i simbol je istrajnosti Ivkovića i Hercegovaca uopšte.

slika 6-4 sajt

Hercegovački zvončić

Grančica koja se nalazi u grbu Ivkovića je grančica hercegovačkog hrasta sladuna (lat. Quercus frainetto tenore, Quercetum confertae hercegovinicum). Na sprskom jeziku se još naziva i blagun (Moja Bašta – Baštovanski online servis 2008-2012.).

slika 6-4 simboli sa grba

Hercegovački zvončić, grančica hrasta Sladuna i vuk – simboli u grbu Ivkovića

Takođe, grb Velike Kladuše je izmenjeni grb Ivkovića, prvih gospodara tog mesta. U grbu V. Kladuše su dodati tvrđava, godina i naziv grada. Sivi vuk je zamenjen belim konjem koji i dalje podseća na vuka, s tom razlikom što je konj prikazan tako da se propeo na zadnje noge umesto vuka koji hoda sa podignutom jednom prednjom nogom, zlatna grančica hercegovačkog hrasta sladuna je promenjena u beli polumesec (mladi mesec) znak Otomanske imperije i islama, zatim petokraka zvezda je zadržana, ali je sada bele boje kao muhamedansko znamenje, a ne kao prvobitno plavičastoljubičasti petokraki cvet – hercegovački zvončić.

slika 6-6

Grb srpske kneževske porodice Ivković: beli srpski srednjovekovni štit (gotički tip štita ili neki drugi heraldički oblik), u srednjem delu, srednjoj zoni tog štita nalazi se stilizovani sivi vuk prikazan u celosti, odnosno heraldički ,,vuk u prolazu”, vuk koji hoda sa podignutom jednom prednjom nogom, otvorenih čeljusti sa izbačenim jezikom, okrenut u istu stranu kao u grbu Velike Kladuše, iznad vuka u gornjem delu, vršnoj zoni štita su stilizovani plavičastoljubičasti petokraki cvet hercegovački zvončić (plavi petokraki zvezdasti cvet sa zlatnom, žutom sredinom, to jest tučkom) i pored njega, u obliku polukružnice stilizovana zlatna (žuta) grančica hercegovačkog hrasta sladuna sa žirovima, sve u rasporedu kao u grbu V. Kladuše, povrh štita je srednjovekovna srpska viteška kaciga-šlem, sa rešetkama ili sa prorezom, oko šlema i štita sa leve i desne strane je plašt u dve boje, zlatnoj (žutoj) i plavoj, iznad šlema je ovojnica, takođe, dvobojna, zlatna (žuta) i plava, nad kojom je čelenka u obliku sivog ,,vuka u prolazu”, vuka koji hoda sa podignutom jednom prednjom nogom, otvorenih čeljusti sa izbačenim jezikom, ispod štita je natpis (moto): Ivkovići (ispisan srpskom ćirilicom ili srpskom Vukovom latinicom), pozadina natpisa je zlatna (žuta) i na njoj su slova crne boje.

grb srpske knezevske porodice ivkovic - ispisan cirilicom

Grb Ivkovića ispisan ćirilicom prema pečatu kneza Antola Ivkovića

Grb sa pečata kneza Antola Ivkovića, opisan u knjizi J. Vončina ,,Četiri glagoljske listine iz Like”, PREPIS ORIGINALA, 1955.god., citirane isprave i u interpretaciji N. Klaić, radovi staroslavenskog Instituta, knjiga 2, 1955. godine, str. 213., 214., 216., 217., 218. i fotografija listine nakon strane 224. , mora biti izrađen u skladu sa pravilima struke, odnosno heraldike.

grb u tri varijante

Grb Ivkovića ispisan starom ćirilicom iz Hercegovine, uglastom glagoljicom i oblom glagoljicom

Pregledajući rodoslov Ivkovića koji brižljivo čuva i izrađuje Dragan Ivković, ustanovio sam da je knez Antol Ivković rođen oko 1370. godine u Bijeloj Rudini, kod Bileće, u Hercegovini. Knez Antol Ivković je bio najstariji sin u porodici, a otac mu je bio knez Risto Ivković rođen oko 1340. godine, takođe, u Bijeloj Rudini. Najstariji sin kneza Antola Ivkovića je bio knez Jefto Ivković rođen oko 1400. godine, u Bijeloj Rudini. Knez Antol Ivković je bio gospodar područja od Bijele Rudine do Vatnice (današnje Fatnice), kod Bileće, u Hercegovini, grada Peći kod Pećke gore, gradova Velike i Male Kladuše i mesta Čaglice, u Bosni, kao i mesta Mlake – Grede i vlastelinstva na levoj obali reke Mrežnice, u Hrvatskoj.

 

Zoran Ivković: Sedmi deo priče o mojim istraživanjima

U potrazi za srednjovekovnim nadgrobnim spomenicima Ivkovića i njihovim uklesanim imenima kao svedocima starih i slavnih vremena, Boljuni su mi bili prioritet. U Boljunima kod Stoca, grada u kom je stolovala i vladala Humom, Hercegovinom porodica Kosača, nalazi se velikaško groblje sa mnoštvom stećaka, ali sa malo sačuvanih natpisa. Među očuvanim je i onaj na kojem piše: ,,a se leži Erina Ivkovica”. (Marko Vego, ,,ZBORNIK srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine”, knjiga II., izdanje zemaljskog muzeja – Sarajevo 1964., str. 17 – 30.) .

boljuni - erina ivkovica

Natpis sa spomenika u Boljunima – “A se leži Erina Ivkovica”

Erina (Jerina) Ivkovica je iz porodice Ivković. (dr Jevto Dedijer, Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI.,  ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, str. 340. i 341.) Postoji priča u porodici Ivković da je majka Vlatka Vukovića – Kosače iz porodice Ivković, odnosno da je Erina Ivkovica žena Vuka Kosače, osnivača dinastije, oca Vlatka Vukovića – Kosače. Čukununuka Erine Ivkovice iz porodice Ivković je bila Katarina Kosača Kotromanić kraljica Srba, Bosne, Primorja, Humske zemlje, Dalmacije, Hrvata, Donjih kraja, Zapadnih strana, Usore, Soli, Podrinju i ostalim, a istu titulu je imao Katarinin suprug kralj Stefan Tomaš Ostojić Kotromanić. (Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, Institut za istoriju, GRAĐA O PROŠLOSTI BOSNE, (8), 2015, Redakcija: Rade Mihaljčić, Tatjana Subotin Golubović, Đuro Tošić, Radmilo Pekić, Aranđel Smiljanić, Urednik: Rade Mihaljčić, Istorijski institut Beograd, Srđan Rudić, ,,POVELJA KRALJA STEFANA TOMAŠA DOROTEJI BLAGAJSKOJ”, Sutjeska, 1446, maj 25., str. 61. i 63., fotografije Povelje nakon strane 62.) Na tom groblju su sahranjeni i vojvoda Vlatko Vuković – Kosača i njegova porodica.

slika 7-2

Spomenik na grobu vojvode Vlatka Vukovića – “A se leži dobri junak i čoek Vlatko Vuković”

U malobrojnim postojećim zapisima u kamenim stećacima, krstovima, pločama i blokovima su i imena Radič i Radiča, muški i ženski oblik ovog velikaškog, srpskog imena. (Croatian Ancestry Limited, Chicago, SAD) Tu su nadgrobni spomenici srpske plemkinje Radiče Abrat (Obrat), srpskih velmoža Radiča Vučića i Radiča Vladisalića, kao i njegovog bliskog srodnika vlastelina srpskog Vlaća (Vlađa) Vladisalića. (Marko Vego, ,,ZBORNIK srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine”, knjiga II., izdanje zemaljskog muzeja – Sarajevo 1964., str. 17 – 30.; dr Jevto Dedijer, Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI.,  ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, str. 340. i 341.) Ovde počivaju i velikaši srpski Radosav Heraković (Heraković je stariji naziv porodice Petrović-Njegoš vladarske dinastije u Crnoj Gori), Petar Vukčić i Vukić Vumić, srpski plemić Bogavac Boljunovič i njegova supruga vlastelinka srpska Tara (Tarah) Boljunovič. (Marko Vego, ,,ZBORNIK srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine”, knjiga II., izdanje zemaljskog muzeja – Sarajevo 1964., str. 17 – 30.; dr Jevto Dedijer, Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI.,  ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, str. 340. i 341.) Nalaze se tu i grobna mesta i obeležja plemkinje srpske Lubice Vlatkovice (Lubica – Ljubica iz porodice Vlatković), vladikovke (vladarke) srpske Erine (Jerine) Vukocamić i srpske vlastelinke Stane Ćurenovice (Stana iz porodice Ćurenović – Đurenović), kao i mnogih drugih srpskih vitezova i junaka, njihovih majki, sestara i supruga. (Marko Vego, ,,ZBORNIK srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine”, knjiga II., izdanje zemaljskog muzeja – Sarajevo 1964., str. 17 – 30.; dr Jevto Dedijer, Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI.,  ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, str. 340. i 341.) Ovo mesto i groblje su nazvani po srpskoj velikaškoj porodici Boljunovič – Boljuni, na čijim posedima su nastali. Boljuni su uvršteni na listu svetske kulturne baštine UNESKO-a (UNESCO).

slika 7-17

slika 7-13

boljuni 8

boljuni 7

boljuni 6

boljuni 5

boljuni 4

boljuni 2

boljuni 3

Spomenici u Boljunima

 

 

Zoran Ivković: Osmi deo priče o mojim istraživanjima

Proučavajući istoriju porodice Ivković koja nije menjala prezime više od milenijuma, odnosno od kada su Srbi u 9. veku, u Tesaliji, prihvatili hrišćanstvo, nailazio sam na podatke o porodicama koje su joj srodne. Od Ivkovića je nastala porodica Fržović (Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI., ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, dr Jevto Dedijer, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, strana 223.). Po jednom kazivanju, Ivkovića iz Nevesinja, u davna vremena Ilija Ivković, čovek visokog rasta i veoma spretan uspeo je skočiti toliko visoko da je sa drveta srušio gnezdo divljih pčela, fržinu. Od tog doba njegovi potomci se nazivaju Fržovići, ali se zna da su u srodstvu sa Ivkovićima i sa njima ne stupaju u brak.

slika 8

Gnezdo divljih pčela – Fržina

Po drugoj priči, Ilijinom ocu su umirala deca pa su ranije bile gatke da se deci veže crveni konac oko ruke. U njihovu kuću je došao čovek sa strane i kada je dolazio usput je našao zanimljiv čvor i poneo ga sa sobom. Kada je ušao u kuću i video dete sa crvenim koncem i ostalim gatkama dao mu je taj čvor (frž). To dete (Ilija Ivković) je ostalo živo i po tom fržu je dobio nadimak i kasnije promenio prezime. To je kazivao Jovo Fržović iz Nevesinja. Fržovići žive u selu Biogradu (Nevesinje). Postoje porodice kao što je porodica Ivkov. To su Ivkovići koji su se doselili na prostor današnje Vojvodine, pre nego što su državne vlasti carske Austrije administrativnim putem zabranjivale postojanje prezimena sa nastavkom -ić kod Srba, donošenjem posebnog normativnog akta 1817. godine, su izdale naređenje, po kojem Srbi nisu smeli da nose prezimena sa nastavkom -ić, što je na području Ugarske posebno strogo sprovođeno. Tako su srpska prezimena koja su se završavala na -ović (npr. Ivković) ostala sa nastavkom -ov (npr. Ivkov). Sva ostala srpska prezimena pre svega u Ugarskoj morala su se završavati na -ov, -ev i -in ili na -ski, -ški i -čki (Trifun Pavlović, Srpsko nasleđe, Istorijske sveske, broj 11, ,,Kako su formirana srpska prezimena: Jovanović, Jovanić, Jovanov, Jovin, ili Jović? Srpski tić preziva se na ić”, novembra 1998. godine). U Austrougarskoj su Ivkovi imali plemićke titule, plemstvo je dodeljeno 1860. godine Dimitriju Ivkovu (Duišin V.A.: ,,Zbornik plemstva u Hrv., Slav., Dalm., B. i H., Kot., Dubrov. i Vojvodini”, II Svezak, I Dio, 1938.god., strana 30.). U grbu porodice Ivkov, u dva od četiri polja na štitu prikazana je ruka sa sabljom, a u trećem polju se nalazi šestokraka zvezda. Takođe, čelenka koja je povrh šlema i štita pomenutog grba, u obliku je šestokrake zvezde. Ruka sa sabljom je grb Primorja i Huma – grb Primordiae Kvmaniae. To je 15. grb (15. list) u grbovniku Korenić – Neorić, najstarijem prepisu grbovnika Petra Iveljinog koji nastao je 1595. godine i istovetni grb u Fojničkom grbovniku koji je nastao 1675. ili 1688. godine (Srđan Rudić, ,,Vlastela ilirskog grbovnika”, 1. Grbovnik Korenić – Neorić i 11. Fojnički grbovnik, Istorijski Institut, Posebna izdanja, knjiga 52, Beograd, 2006., str. 62., 63., 75. i 76.; Belović, B: O heraldičkom spomeniku u Fojničkom manastiru, Zastava, 59/1928, 100, 3, 101, 3.; Fojnički grbovnik, Novinsko-izdavačko preduzeće Oslobođenje, Sarajevo, 1972.; Prikaz: Vesna Mušeta, GDI BiH, god. XX (1972-1973), Sarajevo, 1974, 265-268.; Fojnički grbovnik, Rabic, Sarajevo, 2005.; Prikaz: Emir O. Filipović, Prilozi IIS, 34, Sarajevo, 2005, 350-353.; Dubravko Lovrenović: Fojnički grbovnik, ilirska heraldika i bosansko srednjovjekovlje, Bosna Franciscana, br. 21, god. XII, Sarajevo, 2004, 172-202.). Šestokraka zvezda i ruka sa sabljom su znamenja u grbu Huma (Banac, Ivo. Grbovi : biljezi identiteta, 1. izd., Zagreb: Grafički zavod Hrvatske, 1991., strana 125.). Ovo potvrđuje da je Ivkov porodica Ivković iz Huma (Hercegovine). Ivanovići iz sela Udrežnja (Nevesinje) potiču od plemenite porodice Ivković sa Meke Grude (Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI., ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, dr Jevto Dedijer, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, strana 223.). Od Ivkovića su nastale i porodice: Čovilo iz Nevesinja i Pijunlija (Nevesinje). Porodica Želudi su Ivkovići. Želud na staroslovenskom znači žir, plod hrasta, omiljenog drveta svih Slovena. Po reči želud je organ za varenje, želudac dobio ime, jer je žir bio važna namirnica u ishrani ondašnjih ljudi.

 

Zoran Ivković: Deveti deo priče o mojim istraživanjima

Ovim istraživanjem sam utvrdio i to da postoje Ivkovići koji su promenili veroispovest, ali su zadržali svoje srpsko prezime ili sećanje da pripadaju ovoj plemenitoj porodici. Nakon pada Hercegovine pod Otomansku vlast, 1482. godine, Ivkovićima se oduzimaju imanja koja su se prostirala od Bijele Rudine do Fatnice. U knjizi ,,Bilećske Rudine” antropogeografska ispitivanja, Naselja srpskih zemalja, knjiga 2 – Srpski etnografski zbornik, knjiga V., Beograd, 1903. godine, strana 867. /55*/, dr Jevto Dedijer je zapisao, citiram: ,,…Pošto su muslimani ušli u ovu oblast, Ivkovići su izgubili većinu zemlje, samo su zadržali jedan dio zemlje, koji je i danas njihov. Na njihovoj zemlji u Podgorju bila se je nastanila muslimanska porodica Čelari…”. Stanoje Stanojević je u svom delu, ,,Istorija srpskoga naroda”, glava IX., SRPSKI NAROD POD TURCIMA, drugo izdanje objavljeno 1910. godine, zapisao, citiram: ,,Tako su se, krajem XV i početkom XVI veka, počeli Srbi u velikim masama naseljavati u Dalmaciji, Hrvatskoj, Slavoniji, Sremu i Bačkoj, daleko uz Dunav i Tisu, u Banatu i Pomorišju, u Erdelju i u Vlaškoj. Svuda je tu bilo puno pustih krajeva, opustelih zbog turskih pljačkanja, i svuda su se tu, bežeći ispred zuluma, ili svojevoljno ili po pozivu, naseljavali Srbi, da rade zemlju i da se biju sa Turcima”.

slika 9

Tada su se pojedini Ivkovići iz Hercegovine i članovi njima srodnih porodica spustili u primorje i nastanili u Dalmaciji,  gde su vremenom postali katolici. Doselili su se u Zadar i njegovu blizinu, u Sinj, zatim u okolinu Cavtata, na poluostrvo Pelješac (Brijesta), na ostrvo Korčula… Ubrzo nakon prelaska u katoličanstvo, Ivkovići su zbog svog plemićkog porekla i zbog svoje učenosti dospeli na čelo Rimske katoličke crkve u Hrvatskoj i Bosni. Od 1625-1633. godine biskup skradinski i upravitelj bosanske biskupije je bio fra Toma Ivković (,,Biskupska Konferencija Jugoslavije”, 1975.god.). Skradin je grad u blizini Šibenika. Danijela Cigić – Ivković, Hrvatica, katolkinja iz Labinske Drage između Trogira i Kaštel Štafilića tj.podrućje Bijaći: ,, Moje stablo IVKOVIĆ  potjeće od  Škabrnje kraj Zadra. Legenda kaže da su bila tri brata Ivkovića jedan je ostao u Škabrnji, drugi  brat je otišao u Brnaze (kraj SINJA),  a treći brat  odlazi u Labinske Drage između Trogira i Kaštel Štafilića tj.podrućje Bijaći gdje je moja cijela porodica”. Vinko Ivković, Hrvat, katolik iz Livna, prebivalište Zagreb: ,,Po usmenoj predaji, mi Livanjski Ivkovići došli smo iz Sinja. A u Sinj smo došli iz Zadarskog zaleđa. Gdje smo na tom prostoru i prešli na katoličanstvo”. U istraživanju ,,SA KUPREŠKE VISORAVNI”, MIROSLAV DŽAJA, II. IZDANJE, BAŠKO POLJE-ZAGREB 1994., stoji zapisano, citiram: ,,Ivkovići su doselili na Kupres u prvoj polovini XIX. vijeka iz Podgrede (Zagoričani) k. Livna. Došli su najprije Idrizbegovićima u kmete u Vrila pa odatle kasnije prešli u Odžak. – Fra Miroslav Džaja zabilježio je god. 1969. od Nine Ivkovića iz Zagoričana zanimljivu i preciznu obiteljsku predaju. Njegov šukundjed Ivan bio je brat poznatog svećenika-glagoljaša Don Joze Ivkovića (umro 1839. u Vidošima, v. str. 210). Don Jozo je imao petero braće. Spomenuti Ivan i četvrti brat Niko ostali su u Zagoričanima. Drugi brat Anto preselio je u Šuicu. Treći, Pavo, odlazi na Kupres i od njega potječu kupreški Ivkovići. Zadnji, peti brat imenom Luka se poturčio, a potomci su mu izvjesni muslimani kod Jablanice. Taj se događaj toliko dojmio Don Joze i braće da su zakleli svu rodbinu da nikom od svoje djece ne nadijevaju imena Luka. I tako nema u Ivkovićima do danas ni jednog Luke, ni u Livnu ni na Kupresu”. Petar Ivković, Hrvat, katolik, prebivalište Subotica: ,,Svi moji rođaci Ivkovići, pouzdano jer postoje crkvene knjige koje su to pratile, od 1628. g. na ovamo su katolici”. Jadranka Radenković, Srpkinja, pravoslavka: ,,I ja sam od Ivkovića. Moj pokojni otac je bio na službi u Sinju i tamo jedno selo je bilo naseljeno Ivkovićima koji su bili katolici, ali su slavili Svetog Nikolu kao i mi”. Nadalje, jedan deo Ivkovića je prešao u islam. Osim Ivkovića muslimana u Jablanici (Hercegovina) koji potiču od Livanjske grane Ivkovića, poreklom iz Bijele Rudine, postoji muslimanska porodica Kajan iz sela Sopilja (Nevesinje, Hercegovina) koja je nastala od Ivkovića iz Bijele Rudine. Prvi pomen porodice Kajan u izvorima je bio godine 1754., Kajan Salih (Hivzija Hasandedić, ,,Genealoška istraživanja, porijeklo i status, istaknuti pojedinci nekih muslimanskih porodica u Hercegovini”, Mostar, 2009. , strana 19.). ,,Salih-aga Kajan, kojeg narodna pjesma zove Dedom Kajanijom, bio je stari ratnik, pa mu je ovog sefera gradska uprava povjerila karaulu na raskršću u Zahumu, dodijelivši mu 40 vrsnih momaka… Janković je, međutim, s jakim snagama počeo forsirati Raskršće. Narodna pjesma apeluje na Dedu Kajani-ju da bezuslovno sačuva Raskršće: Kajanijo, živ ti bio vranac, Dobro čuvaj na Raskršću klanac” (Husein Ćišić Husaga, ,,Mostar u Herceg – Bosni”, Preporod, Mostar 1991., strana 84.). Janković Stojan vođa srpskih uskoka, serdar u Ravnim Kotarima u 17. veku koji se pominje u ovoj narodnoj pesmi, učestvovao je u junu i septembru 1686. g., u dva velika pohoda na Hercegovinu (Dragan Roksandić, 2005., © LEKSIKOGRAFSKI ZAVOD MIROSLAV KRLEŽA 2009. – 2018.). To potvrđuje da su pojedini Ivkovići u XVII veku (17. veku) prešli u islam i  da su promenili prezime u Kajan, ali su i dalje bili plemstvo. Potomci porodice Kajan (u prošlosti Ivković) žive u mestu Lakat (Nevesinje), u Blagaju i u Mostaru. Takođe, postoji predanje da su čuveni Rizvanbegovići iz Bosne starinom Ivkovići.

 

Zoran Ivković: Deseti deo priče o mojim istraživanjima

Izučavao sam i jedinstvenost Ivkovića. Ivkovići se pominju i u srpskoj, narodnoj, epskoj poeziji. Čuvena je pesma ,,Kosa Ivkovića”, koja se peva uz gusle. Kosa Ivković je bila jedna od najlepših devojaka, Ivkuša u porodici Ivković. Kosa Ivkovića, kojoj je posvećena guslarska pesma ,,Kosa Ivkovića” je živela u XIX veku (19. veku) i od njene braće potiču Ivkovići, pravoslavni koji su se odselili iz Nevesinja u Požarnicu, kod Tuzle (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković).

received_2211784925738552

received_569529186854475

Takođe, poznata je i srpska, narodna, epska pesma ,,Povrati mi lice ! “, koja govori o ljubavi između sestre Ivkovića i Ive Crnojevića, odnosno Ivana Crnojevića, vladara srednjovekovne srpske države Zete, u periodu od 1465–1479. godine i od 1481-1490. godine (Vladimir Ćorović, ,,Istorija srpskog naroda”, Četvrti period, 10. Stvaranje nove srpske despotovine, 11. Pad Hercegovine i 12. Pad Crne Gore, BIGZ, (1989.), str. 271., 272., 274. i 276.).

POVRATI MI LICE!

Vezak vezlo triest djevojaka,

A pred njima sestra Ivkovića;

U ruci joj šibika od zlata,

Čijem bije po rukam’ djevojke:

»Vez’te brže, dugo jadne bile!

U junake vi se ne uzdajte!

Junak vjera i šušnjata grana:

Listak pane, a grana ostane.

Taka ti je vjera u junaka,

Kako mene Crnojević Ivo.

Svašta mi je Ivo donosio:

Sitni češalj, sjano ogledalo,

Dv’je jabuke, u njedrim’ nošene;

Dvije dunje s lista ukinute,

Gurabije na suncu pečene.

A sad meni sitnu knjigu piše:

»»Vrat mi blago, sestro Ivkovića!««

A ja sam mu drugu otkitila:

Vrat’ mi lišće, Crnojević Ivo!

Ka’ i ovih drugih djevojaka,

Ja ću tebi i otroje blago.«

Iz Popova u Hercegovini; kazivala Jela Bukvić.

Ivkovići su bili i vođe srpskih hajduka i srpskih uskoka koji su se borili protiv Otomanske imperije i zuluma koje je činila nad Srbima i drugim narodima pod njenom vlašću. Zbog svojih zasluga u borbi za slobodu Ivkovići su opevani u junačkim pesmama.

NARODNE PIESME

bosanske i hercegovačke

skupio

Ivan Franjo Jukić Banjalučanin

i Ljubomir Hercegovac (FR. GR. MARTIĆ)

izdao

  1. Filip Kunić Kuprješanin.

SVEZAK PERVI. PIESME JUNAČKE.

U Osieku 1858. god.

(str. 40. i 41.)

Odlomak iz junačke pesme:

,,..Koliko je žala oko mora,

Il’ kamena u keršnih kotarih,

Ol’ derveta u Kunar planini,

Onliko je i junakah bilo;

Ni starac ih pobrojio nije,

U svojie’ stotinu godinah,

Sve, uz gusle, s’ vilam boraveći —

A kakol’ će pero i jazia.

Poglavice da je proslaviti,

Ki vodiše čete i hordie,

I nosiše svione barjake:

Kaže starac Senjanin Ivana,

I Tadiu brata Ivanova,

Silna zmaja Janković Stojana.

I deliu Smiljanić Iliu,

I njegove bratje šestericu,

Ivanova Komnen barjaktara,

Sve po redu devet Ivkovića’,

Pa viteza Mandušića Vuka,

I sokola Petra Merkonjića;

Do tri bana, silna gospodara.

Od Ledjana i Zadra kamena,

I biela od Janoka grada;

I još ima trista poglavicah. —

Fali mnoge gorske haramie,

Ponajbolje Tomić Mohovila,

I dietića Gavran harambašu,

Gruju diete, starinu Novaka;

A ostalih ni broj se neznade…”

Veći deo porodice Ivković se seli oko 1700.-te godine iz Bijele Rudine u veliko planinsko selo, Donji Drežanj, kod Nevesinja, a odatle su se mnogi raselili po celom svetu. Ivkovići su zbog svog plemstva i viteštva oduvek uživali veliki ugled u svom srpskom narodu.

Odlomak iz narodne pesme ,,Sinovica popa Milutina”:

“…Kad to čula snaha Ikonija,

Ona ode na bijelu kulu,

Te dozivlje svoju milu šćerku:

,,Šćeri moja, mlada Anđelijo!

,,Udaji se, moja šćeri draga!

,,Eto tebi svata na probira

,,Sve po izbor’ bolji od boljega,

,,Uzmi, šćeri, koga tebi drago;

,,Da ti neke po imenu kažem:

,,Od prvih je, mila šćeri moja,

,,A od Gacka polja širokoga,

,,Od bogate kuće Žarkovića,

,,Ovo ti je dobar mušterija;

,,A drugo je tebi mušterija

,,Od široka polja Nevesinja

,,I bogate kuće Ivkovića,

,,Hajde, šćeri Nevesinju ravnu,,

,,Tamo tebi loše biti neće;

,,I trećega da ti, Anđo, kažem,

,,Od Mostara grada bijeloga

,,Od bogate kuće Petrovića,

,,Ovo ti je dobar mušterija;

,,Sada uzmi, koga tebi drago.”…

Ivkovići su poštovani i kod muslimana koji su ih kao najviđenije Srbe ovekovečili u svojim pesmama, kao što je ,,Ženidba bega Ljubovića”, u kojoj se kazuje i o Iliji Ivkoviću. Ilija Ivković koji se kao najviđeniji Srbin u celoj Bosni (Hercegovini) pominje u pesmi ,,Ženidba bega Ljubovića”, je živeo 1868. godine u Nevesinju, Donjem Drežnju. Ovo je potvrđeno narodnim pesmama i istorijskim izvorima (Kralj Nikola Petrović ,,ŽENIDBA BEGA LJUBOVIĆA 1868″; Risto T. Proroković, Buna 1874. i ustanak u Hercegovini 1875., Beograd, 1902., str. 175.; Kreševljaković H. (1991): Izabrana djela (reprint) [priredili: Sućeska A., Pelidija E.], “Veselin Masleša”, Sarajevo). Osman – beg Ljubović, rodom iz Odžaka kod Nevesinja se ženio 1868. godine (Kralj Nikola Petrović ,,ŽENIDBA BEGA LJUBOVIĆA 1868″; Risto T. Proroković, Buna 1874. i ustanak u Hercegovini 1875., Beograd, 1902., str. 175.). Nadalje, paša Šeriflija koji se kao najviđeniji Turčin pominje u istoj pesmi je bio Topal Šerif Osman paša koji je upravljao Bosnom (Hercegovinom) od 1861-1869. godine (Kreševljaković H. (1991): Izabrana djela (reprint) [priredili: Sućeska A., Pelidija E.], “Veselin Masleša”, Sarajevo).

Odlomak iz narodne pesme ,,Ženidba bega Ljubovića”:

,,…Došlo vrijeme da đevojku vode

A Ljubović Nevesinju ode

Sluge nose kafu na tabaci

a on staroj kazivaše majci

za ženidbu u Čengića bega

pođe stara blagoslivljat njega

A neka si, hairli ti bilo

to je meni po volji i milo

Piši sine na sve kadiluke

kupi svate i Srbe i Turke

pred Turcima pašu Šerifliju

pred Srbima Ivković Iliju

ne ostavi Osman barjaktara

Lakešića iz grada Mostara…”

Nadalje, oni su se divili junaštvu srpskih gospodara i serdara Ivkovića i lepoti njihovih sestara. Te su tako pevali o devetorici hrabre braće Ivković, pre svih o Stojanu i Radivoju. Potom su veličali zanosnost Jefemije (Jefimije) i Kose Ivković.

received_1495586970578231

Hercegovačka nošnja

Nekoliko odlomaka iz pesme ,,Dizdar Osman-aga i Mujagin Omer ili osveta pogubljenog Mujina Halila”:

,,…Što govori dizdar Osman-aga:

„Braćo moja, tridest četenika,

nije l’ majka rodila junaka,

muškijem ga pasom opasala

junačkijem glasom dozivala,

od svake ga rđe sačuvala,

od subote i od utornika,

od ujamka i od ureznika,

i u petak haljina rezani,

nije li se vode dogodio

da mi bide vješti kulauze

da mi svede četu niz Primorje

do bijele Ivkovića kule,

tanke kule Ivković Stojana,

jer sam čuo, kazuju mi ljudi,

đe je Vlaše curu odgojilo

joj nejma para od ćesara,

ni ljepote u sve sedam kralja,

ni japije do Stambol-kapije,

da bi mogla biti sultanija.

Ako bi nam bog pomogo jaki

te bi sišli u vlaško Primorje,

koji bi je junak ugrabio

baš bi znao da se oženio.”

Ošo Mujo u vlaško Primorje,

tankoj kuli Ivković Stojana

oko sestre dilber Jefemije.

Ja u zo čas četu pokupio,

i poveo gojena Halila,

siđe brate u vlaško Primorje.

Opazi me devet Ivkovića,

devet Vlaha od jedne Vlahinje,

na dobre se konje popraviše,

devet konja od jedne kobile,

i pred moju četu izlećeše

svu mi butum četu rasćeraše.

Halila mi brata posjekoše,

jošte mene obraniše ljuta.

„Aga Mujo, haran buljubaša,

i ja četu bijah pokupio

i ja ćaha u vlaško Primorje

do bijele Ivkovića kule,

pa ti vješta kulauza nejmam

da mi četu svede u Primorje

tankoj kuli Ivković Stojana.

Nećeš aga gajret učiniti,

utegnuti rane po tijelu,

da mi četu svedeš niz Primorje

do bijele Ivkovića kule,

ne bismo li curu ugrabili?”

Đogat će te svesti u Primorje

do bijele Ivkovića kule,

Po durbinu seiri Primorje

dok opazi bjelicu šenicu

u ravnome polju primorskome.

Ta šenica Ivković Stojana.

Silno Vlaše namolilo mobu,

trista srpa, dvjesta vezioca,

i gospode mnogo za seira

što seire mobu i šenicu.

Više mobe mledene kočije,

u kočije dilber Jefemija,

sestra mila devet Ivkovića.

I kaka je, zgodila je munja,

đelček cura od boga stvorena,

al’ na curu mnogi dževairi

ševak daje niz polje zeleno.

Onda veli moba u šenici:

„O, bogami, sužanj nevoljniče,

šenica je Ivković Stojana,

u šenici moba Stojanova,

kočije su Ivković Stojana,

u kočije sestra Stojanova.

Kad to začu Mujagin Omere,

eto momak do kočija dođe,

kako dođe, tiho odgovara:

„Jefemija, gospocka djevojko,

poplatide sužnja nevoljnoga.”

Kad to začu glavita djevojka,

zaturila u džepove ruke,

izvadi mu četiri dukata

pa ih dade sužnju nevoljniku.

Kada Omer pare pokupio,

pa mu đavo ne da siđet s mirom,

već po tome curi govoraše:

„O, boga ti, gospodska djevojko,

za koga si lice ubjelila,

a za kog si kosu ubojila

il’ za kralja ili kapetana,

il’ za kakvu vlašku poglavicu?”.

Opazi ga devet braćenica,

pred Mujinu četu izlećeše,

svu mu butum četu rasćeraše,

Halila mu brata posjekoše,

serdar Muji rane zadadoše,

pobježe im ranjen na Đogatu.

progovara brate Radivoje:

«Šuti, sestro, dilber Jefemijo!

Ondar veli sestra Ivkovića:

„O bogami, sužanj nevoljniče,

bjež’, Omere, poginućeš ludo.

Sad će doći Ivković Stojane,

otišo je mobi po užinu,

sad će doći Ivković Stojane,

poznaće ti Mujina Đogata,

da si tica pa da imaš krila,

svi da su ti džini kulauzi

tebi život ne bi ostanuo.”

Dok eto ti Ivković Stojana

Za njime se poćer naturio:

najnaprijed osam konjanika,

osam brata, osam Ivkovića,

i za njima silovita vojska.

Kako koja sila dolazaše

od Stojana dilje ne iđaše.

opazi me devet Ivkovića,

na dobre se konje popraviše

i pred moju četu izlećeše,

svu mi butum četu rasćeraše,

i Omera posjekoše tvoga,

odnesoše u Primorje glavu.

Ja pobjego na doratu mome.” …

Stojan, Radivoje i još sedmorica njihove braće Ivković su predvodili svoju vojsku oko 1660. godine i osvetili su se Osmanlijama za pogibiju dvojice srpskih junaka Smiljanić Ilije (1654.g.)(Radojčić, Jovan S.: ,,Srbi zapadno od Dunava i Drine – biografije”, Tom 3 (Novi Sad: Prometej, 2009, str. 589.) i Mandušić Vuka (1648.g.) (,,O poreklu stanovništva sela Sredske kod Prizrena i o poznatim ličnostima iz ovog sela, o poreklu čuvenog srpskog vojvode, harambaše Vuka Mandušića, koji je hajdučio po Dalmaciji”, ispitivanje je sproveo 1947. god. dr Tatomir Vukanović).

Odlomak iz narodne pesme ,,Hrnjice u Skradinu (Počitelj)”:

…”Da dovede trides’t djevojaka,

sve sestara vlaškijeh serdara

i pred njima Ivkovića Kosu”…

PJESME O MUJI HRNJICI

Priredio

Dr. Munib MAGLAJLIĆ

Sarajevo 1990.

Kosa Ivković sestra vlaških serdara Ivkovića je živela krajem XVI (16.), početkom XVII veka (17. veka) – u doba Muje Hrnjice (Faruk: Mujo Hrnjica – Ubio ga zlatni metak, 13. 03. 2015.).

 

Zoran Ivković: Jedanaesti deo priče o mojim istraživanjima

Ivkovići su bili i sveštena lica, ali i monasi. Najpoznatiji je arhimandrit Simeon Ivković (oko 1756 – posle 1805. god.), emisar (izaslanik) mitropolita crnogorskog, Petra prvog Petrovića Njegoša (Svetog Petra Cetinjskog) na ruskom dvoru (Matica srpska: ,,IV. tom, I – Ka”, strana 7.). Arhimandrit je starešina manastira ili nekoliko njih i to je najviši monaški čin do vladike (episkopa) u pravoslavnoj crkvi.

sveti-jovan-krstitelj    Sv. Velikomucenik Georgije

sveti-nikola-farmia

Sv. Apostol Luka  Sv. Arhangel Mihailo

Ivkovići, koji potiču iz Bijele Rudine kod Bileće i Donjeg Drežnja kod Nevesinja, imaju krsnu slavu Svetog Nikolu (zimskog), zaštitnika putnika i moreplovaca, možda iz razloga što su se mnogo puta selili i putovali i morem i kopnom. Takođe, bili su ribari i pomorci i u svojoj prapostojbini Tesaliji, u Velegezitiji, u predhrišćanskom periodu slavili su boga Vodena to jest Vodenog, čiju ulogu je preuzeo Sveti Nikola (Momir Janković, Srbski žurnal, ,,Bog Voden”, 17. decembra 2016. godine). Pero Ivković prebivalište Mirkovci: ,,Mi smo iz mesta Mišinci, Velika Sočanica, Crnča (Derventa). Slavimo Svetog Nikolu zimskog”. Zoran Ivković iz Lazarevca: ,,Slavimo Svetog Nikolu zimskog. Moj stric je Živadin Ivković (pevač) …otpevao ja volim majko ciganku, u vojsku me majka šalje, sutra kad čuješ zvona. Tetka mi je pokojna Vera Ivković (čuvena pevačica).” Dragan Ivković iz Pančeva: ,,Familija Ivković. Moji su došli iz Nevesinja u Idvor u Banatu tu i ima dosta porodica, moj deda se preselio u Debeljaču 1939.  godine, a rođen je 1910., ime mu je Nikola, a njegov otac Aleksa moj pradeda, svi slave Svetog Nikolu zimskog.” Dejan Ivković iz Čibutkovice: ,,Ja sam u selu Čibutkovica kod Lazarevca, na ibarskoj magistrali, ka Čačku. Ivkovići u selu Čibutkovica uvek su slavili Svetog Nikolu. U Čibutkovici ima oko tridesetak porodica Ivkovića, i ujedno je najveća familija u selu, koje ima negde oko 1200-1300 stanovnika. Prvi su u Čibutkovicu došli Ivko i Ninko Ivković i još jedan kojem ne znam ime, bili su braća i došli su iz Sjenice, prethodno su u Sjenicu došli iz Hercegovine.”

Ivkovići poreklom iz Hercegovine kao i njima srodne porodice su uzeli i druge slave, Svetog Jovana, Svetog Luku, Svetog Arhangela Mihaila… Na primer, Ivkovići iz okoline Smedereva su tamo došli sa prostora granice sa Bugarskom, gde su neko vreme živeli, sada slave Svetog Arhangela Mihaila, ali znaju da im je stara slava Sveti Nikola i obeležavaju je svake godine (po priči Jelene Ivković). Nikola Ivković prebivalište Stara Pazova: ,,Moj pradeda Milun Ivković došao je iz nekog zaseoka Ivkovića iz okoline Pavinog Polja (u Crnoj Gori, kod Bijelog Polja), sa svoja dva brata, priženio se i postao domazet na Pešteru u Aljinovićima. U Srem se doselio moj otac, a prethodno je njegov otac koloniziran u Banatu, Banatski Brestovac. Mislim (ako me sećanje ne vara) da smo u srodstvu sa Ivkovićima – Aničićima. Milun Ivković je slavio Nikoljdan, zimski. Potom sledi i priča koju je baka pričala da su sredinom treće decenije (20. veka) iz nekog razloga pitali, tražili od sveštenika da menjaju slavu (navodno su svi slavili Nikoljdan, pa niko nikom nije išao u goste), te je sveštenik uvidom u crkvene knjige rekao da mi možemo slaviti samo još Svetog Luku. I od tada (1935. godine) slavimo Svetog Luku”.

Ivkovići su bili i prvi srpski učitelji u carskoj Austriji. Toma Ivković je bio učitelj Karlovačkog protoprezviterata 1811. godine. Toma je kao jedini učitelj predavao u srpskoj školi u mestu Čortanovci, u Sremu. (Duško Lupurović ,,Školstvo u Beški 1690 – 1941., Beška 2015., strana 50.)

 

 

Zoran Ivković: Dvanaesti deo priče o mojim istraživanjima

Pronašao sam u spisima unuka kneza vlaškog Antola Ivkovića (rođen oko 1370.g.). Ime unuka je Antolić Ivković (rođen oko 1430. g.) i imao je titulu ,,od Peći” (po gradiću Peći, u zapadnom delu Bosne, koji je bio u posedu gospodara Ivkovića). U izvornoj povelji u zbirci jugosl. akademije, stoji citiram: ,,Antolić Ivković od Peći služio je knezove Frankopane i izkazao se u ratu. Uvaživ njegove zasluge potvrdi mu god. 1461. knez Stjepan Frankopan imanje Stražnik pod Vrhom u županiji modruškoj, a to imanje držao je već djed Antolićev”.

Potpisnik predstavke hercegovačkih glavara od 30. aprila 1693. godine, upućene Mletačkoj Republici (Veneciji, Republici Svetog Marka) bio je i knez Marko Ivković. U tom spisu je potvrđeno da su knez Marko Ivković i još 11 knezova iz Hercegovine (ukupno 12 potpisnika), ali i njihovi preci imali nasledno kneževsko dostojanstvo i sve privilegije još za vreme srpskih vladara (srpske gospode) i kasnije u vreme Turaka (pod sultanom i carem). Isto pravo su tražili za sebe i svoje potomstvo, od Mlečana, odnosno generalnog providura i sopraprovidura: Kotora, Albanije i Hercegovine, koji bi im to garantovali u ime principa (mletačkog dužda), a zauzvrat pomenuti knezovi hercegovački bi služili Republici. U predstavci se govori i da navedeni, u Hercegovini imaju svoje knežine (kneževine) kojima upravljaju. Oni su u knežinama sopstvenici kuća, poseda, stoke (žive i mrtve robe – stvari). Iz sadržine ove odluke proizilazi da knezovi imaju svoje vojske i vojnike (drugove), a na čelu tih jedinica su vojni zapovednici, vojvode koje izvršavaju naređenja knezova. Knežine su slobodno trgovale i tražile su iste povlastice koje su imali Paštrovići kod Mlečana. Zahtevali su knezovi samostalnu i nezavisnu, srpsku, sudsku vlast, pravo da slobodno biraju 12 sudija među svojim knezovima i vojvodama, a od istih bi izabrali i guvernera (upravitelja), kako bi oni koji su srpskog plemićkog porekla, uticajni ljudi od autoriteta i poverenja delili pravdu srpskom življu, to jest stanovništvu koje bi doveli pod okrilje Republike. Knezovi su posebno insistirali da im se niko ne meša u manastire i crkve u njihovim selima, odnosno hteli su srpsku crkvenu (pravoslavnu) i školsku autonomiju, kao i zabranu nasilnog nametanja tuđih (stranih) zakona (vere). Nisu pristajali da služe na principovim, duždevim galijama (brodovima), niti da ih neko raseljava. Zamolili su Mlečane da knezovima, vojvodama i vojnicima koji budu u službi, isplate plate prema zaslugama i da Republika srpskim vojnicima da oružje i municiju (prah-barut i olovo), a narodu žito. Takođe, ovom predstavkom je potvrđeno da je deo porodice Ivković, imao knežinu (kneževinu) i u oblasti Trebinja, jer se knez Marko Ivković potisao titulom ,,iz Trebinja iz Praševa Dola i Gomiljana”. Predstavku od 30. IV 1693. godine su potpisali predstavnici srpskih plemićkih porodica iz Hercegovine i to: 1) knez Vuko Vitković, 2) Hadži Sekulović, 3) knez Radan Vojinović – Magazinović, 4) knez Marko Ivković, 5) knez Petar Kozjac, 6) knez Duka Ararzević, 7) knez Ivan Stjepanović, 8) knez Milija Jovanović, 9) knez Milija Zobović, 10) knez Vujat Petrović, 11) Milutin Bijelić i 12) knez Miroslav. (Boka, 3. Zbornik radova iz nauke, kulture i umjetnosti, Herceg – Novi, 1971., redakcioni odbor: dr Slavko Mijušković, dr Srđan Musić, dr Miroslav Luketić, Ilija Pušić, Velimir Radović, Lazar Seferović, Marija Crnić i Maksim Zloković, MLETAČKA UPRAVA U HERCEG – NOVOM, str. 14.,15. i 16.)

Prema rodoslovu porodice Ivković, poslednji knez u dugom nizu kneževa Ivkovića je bio knez Anto Ivković rođen oko 1790. godine u Donjem Drežnju, u Nevesinju, u Hercegovini, a njegovi potomci nisu više nosili titulu kneza, ali su uzeli porodični nadimak Kneževići (Ivkovići – Kneževići), u znak sećanja na kneževsko dostojanstvo. Otac poslednjeg kneza Anta Ivkovića (oko 1790. g.) bio je knez Jefto Ivković rođen oko 1760. godine, takođe, u Donjem Drežnju (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković). Knez Jefto Ivković (oko 1760. g.) je imao rođenog brata, kneza Gligora Ivkovića. (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković) Knez Gligor Ivković je rođen i sahranjen u Donjem Drežnju gde ima svoj nadgrobni spomen krst visine oko 3 metra, bio je ktitor i obnovitelj crkve Nemanjića u Kifinom Selu. (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković) Potomci kneza Gligora Ivkovića, takođe, nisu više imali kneževsku titulu, a da bi se razlikovala od starije grane Ivkovića – Kneževića, ova mlađa loza je uzela nadimak po Gligorovom i Jeftovom ocu knezu Antolu (Anti) Ivkoviću (rođenom oko 1730. godine, u Donjem Drežnju) i prozvali su se Aničići (Ivkovići – Aničići). (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković) Otac kneza Antola (Anta) Ivkovića (oko 1730. g.) je bio knez Risto Ivković. (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković) Najviše Ivkovića potiče od kneza Rista Ivkovića. (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković)

Postojanje unuka kneza vlaškog Antola Ivkovića (rođen oko 1370.g.) čije je ime Antolić Ivković od Peći (rođen oko 1430. g.) je potvrdilo rodoslov Ivkovića iz Hercegovine, po kome su se imena najstarijih sinova u kneževskoj grani Ivkovića ponavljala, te je rodoslov srpskih kneževa Ivkovića sledeći: knez Risto (rođen oko 1340.g.), knez vlaški Antol (skr. od Anatolios – rođen oko 1370.g.), knez Jefto (rođen oko 1400.g.), knez Antolić od Peći (Antol mlađi – rođen oko 1430.g.), knez Risto (rođen oko 1460.g.), knez Antol (rođen oko 1490.g.), knez Jefto (rođen oko 1520.g.), knez Antol (rođen oko 1550.g.), knez Risto (rođen oko 1580.g.), knez Antol (rođen oko 1610.g.), knez Jefto (rođen oko 1640.g.), knez Antol (rođen oko 1670.g.), knez Risto (od koga potiče najviše Ivkovića), knez Antol (Anto – rođen oko 1730.g. – po kome su potomci njegovog mlađeg sina – kneza Gligora dobili nadimak Ivkovići – Aničići, kako bi se razlikovali od starije loze Ivkovića – Kneževića, a ipak sačuvali uspomenu na svoje pretke knezove), knez Jefto (rođen oko 1760.g.), knez Anto (skr. od Antol – rođen oko 1790.g. – čije je potomstvo uzelo nadimak Ivkovići – Kneževići, u znak sećanja na kneževsko dostojanstvo). (J. Vončina ,,Četiri glagoljske listine iz Like”, PREPIS ORIGINALA, 1955.god., citirane isprave i u interpretaciji N. Klaić, radovi staroslavenskog Instituta, knjiga 2, 1955. godine, str. 213., 214., 216., 217., 218. i fotografija listine nakon strane 224.; Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković; Izvorna povelja u zbirci jugosl. akademije) Mlađa braća gore pomenutih Ivkovića su takođe nosili titule, u manjem broju kneževi, a najviše njih gospodari, i oni i njihovi potomci su na osnovu rodoslova Ivkovića, dubrovačkih spisa, nadgrobnih spomen krstova, usmenog predanja i epske narodne poezije imali imena: Gligor, Marko, Todor, Trifko, Miloš, Milič, Milak, Ivelja, Radič, Stojan, Radivoje, Spasoje, Nikola, Milovan, Rado, Ostoja, Kostadin, Ilija, Luka, Tomo. (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković; Boka, 3. Zbornik radova iz nauke, kulture i umjetnosti, Herceg – Novi, 1971., redakcioni odbor: dr Slavko Mijušković, dr Srđan Musić, dr Miroslav Luketić, Ilija Pušić, Velimir Radović, Lazar Seferović, Marija Crnić i Maksim Zloković, MLETAČKA UPRAVA U HERCEG – NOVOM, str. 14., 15. i 16.; mr Radomir D. Rakić i Vera Stanisavljević-Rakić, 21.01.2010. ,,Vesti online”, deo podataka o Ivkovićima o kojima se govori u manastirskim čituljama u Boki, kao i u arhivama Kotora i Dubrovnika; pesma ,,Dizdar Osman-aga i Mujagin Omer ili osveta pogubljenog Mujina Halila”; narodna pesma ,,Ženidba bega Ljubovića”; ,Zbornik za narodni život i običaje južnih Slavena”, Том 30, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, 1935. godine, strana 78.) Sestre kneževa i gospodara Ivkovića su u skladu sa rodoslovom Ivkovića, nadgrobnim spomenicima, usmenim predanjem i epskom narodnom poezijom imale imena: Kosa, Jefemija (Jefimija), Erina (Jerina). (narodne pesme ,,Hrnjice u Skradinu (Počitelj)”, PJESME O MUJI HRNJICI, Priredio Dr. Munib MAGLAJLIĆ, Sarajevo 1990.; pesma ,,Dizdar Osman-aga i Mujagin Omer ili osveta pogubljenog Mujina Halila”; Marko Vego, ,,ZBORNIK srednjovjekovnih natpisa Bosne i Hercegovine”, knjiga II., izdanje zemaljskog muzeja – Sarajevo 1964., str. 17 – 30.; Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković)

Vojislav Ananić: ,,IVKOVIĆ (p), u Bijeloj Rudini (Bileća), Drežnju, Biogradu i Udrežnju (Nevesinje), Maloj Gračanici (Gacko) i Dabru (Stolac). U Bijeloj Rudini ubrajaju se među najstarije porodice i tu žive od ,,pamtivijeka”. U Drežnju ih takođe ubrajaju među najstarije stanovnike sela. ,,Pričaju da su starinom iz Tesalije”, odalde su doselili u Bijelu Rudinu ,,za vrijeme srpskog kneza Časlava”. Iz Bijele Rudine su prešli u Drežanj oko 1700. godine zbog ,,zuluma Čengića sa Zagorja”. Slave Nikoljdan. (Risto Milićević, Hercegovačka prezimena, Beograd, 2005., 59:176,201.2С7) Na području Dabra Ivkovića ima u Kutima i Kljencima. U Kute su doselili iz Bežđeđa (Nevesinje). ,,Došao Pero 1872. godine na Ćumurijin čitluk.” Slave Jovanjdan. U Kljencima su porijeklom iz Udrežnja: ,,Jova Lukina od 7 godina dovela sestra kod Luke Grka u Kljenke oko 1793. g. . On je imao Sima, a Simo Rista i Todora.” Dalja im je starina iz Bijele Rudine. Slave Nikoljdan. (Risto Milićević, Hercegovačka prezimena, Beograd, 2005., 248:26,32)

Gospodar Ostoja Ivković iz Bijele Rudine je imao sina gospodara Kostadina (starogrčki Konstantinos, odnosno Konstantin). (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković) Gospodar Kostadin Ivković je otišao u mesto Miholjače, kod Gacka. (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković) Potomci gospodara Kostadina Ivkovića su Ivkovići iz Avtovca, kod Gacka, pravoslavni, slave Svetog Jovana i Ivkovići iz Gračanice, kod Gacka, pravoslavni, slave Svetog Jovana.  (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković)

Godine 1909., dr Jevto Dedijer je u svom delu ,,Hercegovina” za Ivkoviće iz sela Drežnja napisao i to: ,,Ima ih 26 kuća, a osim tog ima ih još na Bijeloj Rudini, …, a ima ih pod Bukovicom, zatim u Dabru i kod Zvornika 40 kuća. Slave Nikoljdan.” (dr Jevto Dedijer, Srpska kraljevska akademija, Srpski etnografski zbornik, knjiga dvanaesta, Naselja srpskih zemalja, knjiga VI., ,,Hercegovina”, antropogeografske studije, uredio dr J. Cvijić, 1909. god., u Beogradu, strana 223.)

Kneževi Ivkovići su imali svoje posede od Bijele Rudine do Vatnice (Fatnice) kod Bileće (u Hercegovini), knežinu (kneževinu) Prašev Dol i Gomiljani kod Trebinja (u Hercegovini), gradić Peći kod Pećke gore, grad Veliku Kladušu, gradić Malu Kladušu i mesto Čaglicu (u zapadanom delu Bosne – u Ugarskoj kraljevini), kao i dvor u Mlaki – Gredi sa vlastelinstvom na levoj obali reke Mrežnice, kod Karlovca i imanje Stražnik pod Vrhom u modruškoj županiji (u Hrvatskoj – u Ugarskoj kraljevini). (dr Jevto Dedijer, ,,Bilećske Rudine”, antropogeografska ispitivanja, Naselja srpskih zemalja, knjiga 2 – Srpski etnografski zbornik, knjiga V., Beograd, 1903. godine, strana 867./55*/; Boka, 3. Zbornik radova iz nauke, kulture i umjetnosti, Herceg – Novi, 1971., redakcioni odbor: dr Slavko Mijušković, dr Srđan Musić, dr Miroslav Luketić, Ilija Pušić, Velimir Radović, Lazar Seferović, Marija Crnić i Maksim Zloković, MLETAČKA UPRAVA U HERCEG – NOVOM, str. 14., 15. i 16.; Vjekoslav Klaić, Knjiga III. , ,,BOSNA” (Zemljopis), podatci o zemljopisu i poviesti Bosne i Hercegovine, 1878. god., str. 187. i 188.; ,,Zbornik za narodni život i običaje južnih Slavena”, Том 30, Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti, 1935. godine, strana 78.; ,,Stručna podloga za zaštitu poriječja rijeke Mrežnice” – suradnja: Krunoslav Leko, Neven Trenc, Vida Posavec Vukelić, Aljoša Duplić, Kristijan Čivić, Irina Žeger Pleše, dr. sc. Srećko Božičević, dr. sc. Antun Alegro, Dario Hruševar, dipl.inž. Karlo Posavec, Javna ustanova za upravljanje zaštićenim prirodnim vrijednostima Karlovačke županije, Hrvatske šume d.o.o., Ministarstvo obrane RH, Izrada karata: Vladimir Hršak, Davorin Marković, ravnatelj, Zagreb, 2010., strana 89.; Izvorna povelja u zbirci jugosl. akademije)

Knez Risto Ivković (od koga potiče najviše Ivkovića) je imao trojicu sinova. Najstariji sin kneza Rista Ivkovića (od koga potiče najviše Ivkovića) je knez Antol (Anto – rođen oko 1730.g.) iz Donjeg Drežnja (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković).  Knez Antol (Anto – rođen oko 1730.g.) je imao dvojicu sinova: starijeg sina, kneza Jefta Ivkovića (rođenog oko 1760.g.) iz Donjeg Drežnja čiji su potomci Ivkovići – Kneževići iz Donjeg Drežnja – pravoslavni i Ivkovići u mestu Krivače – pravoslavni i Ivkovići u mestu Odžak – pravoslavni, i mlađeg sina, kneza Gligora Ivkovića iz Donjeg Drežnja čiji su potomci Ivkovići – Aničići iz Donjeg Drežnja – pravoslavni i Pijunlije (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković). Srednji sin kneza Rista Ivkovića (od koga potiče najviše Ivkovića) je gospodar Ivković koji je imao sina, gospodara Todora Ivkovića iz Donjeg Drežnja čiji su potomci Ivkovići – Gluvovići iz Grabovice, kod Nevesinja – pravoslavni i Ivkovići – Soknići iz Zaloma, kod Nevesinja – pravoslavni (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković). Najmlađi sin kneza Rista Ivkovića (od koga potiče najviše Ivkovića) je gospodar Ivković koji je imao ćerku Kosu i trojicu sinova gospodara Ivkovića (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković).

Potomci od Kneza Rista Ivkovica

Potomci kneza Gligora Ivkovića, njegovih bratanaca kneza Anta Ivkovića i gospodara Trifka Ivkovića, odnosno sinova kneza Jefta Ivkovića (rođenog oko 1760.g.), kao i gospodara Todora Ivkovića brata od strica kneza Gligora Ivkovića i kneza Jefta Ivkovića (rođenog oko 1760.g.), nisu više imali titule, ipak zadržali su običaj da svojoj deci daju imena svojih predaka, srpskih kneževa i gospodara Ivkovića (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković):

  1. Gligor Ivković knez, potomci Ivkovići – Aničići i Pijunlije (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković):

– jedan od sinova Trifko Ivković isto ime sina kao i kod njegovog brata kneza Jefta (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od unuka Gligor Ivković 1857 – 1943. g., po njemu, đedu knezu Gligoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od unuka  Todor Ivković 1892 – 1950. g., po Gligorovom bratu gospodaru Todoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– još jedan od unuka Gligor Ivković, po njemu, đedu knezu Gligoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Jevto Ivković 1902 – 1908. g., po Gligorovom bratu knezu Jefti (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković);

  1. Anto Ivković knez, potomci Ivkovići – Kneževići (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković):

– jedan od sinova Gligor Ivković 1834 – 1904. g., po Antovom stricu knezu Gligoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od unuka Todor Ivković 1869. g., po Antovom stricu gospodaru Todoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od unuka Anto Ivković 1878 – 1943. g., po njemu, đedu knezu Anti i njegovom đedu, odnosno čukunđedu knezu Antolu (Anti) (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od unuka Risto Ivković 1887. g., po Antovom prađedu knezu Risti (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– još jedan od unuka Todor Ivković posle 1870. g., po Antovom stricu gospodaru Todoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Trifko Ivković 1885 – 1960. g., po Antovom bratu gospodaru Trifku (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Gligor Ivković 1905 – 1982. g., po Antovom stricu knezu Gligoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Jevto Ivković 1912 – 1933. g., po Antovom ocu knezu Jefti (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Anto Ivković 1920 – 2004. g., po njemu, prađedu knezu Anti i njegovom đedu, odnosno navrđedu knezu Antolu (Anti) (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od čukununuka Todor Ivković 1959 – 1959. g., po Antovom stricu gospodaru Todoru (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković);

  1. Trifko Ivković gospodar, otišao u mesto Krivače (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković):

– jedan od unuka Risto Ivković 1867 – 1914. g., po Trifkovom prađedu knezu Risti (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Tripo Ivković 1905 – 1962. g., po njemu, prađedu gospodaru Trifku (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Trifko Ivković 1900 – 1900. g., po njemu, prađedu gospodaru Trifku (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Jefto Ivković 1900 – 1903. g., po Trifkovom ocu knezu Jefti (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– još jedan od praunuka Jevto Ivković 1907 – 1982. g., po Trifkovom ocu knezu Jefti (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković);

  1. Todor Ivković gospodar, potomci Ivkovići – Gluvovići i Ivkovići – Soknići (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković):

– jedan od unuka Trifko Ivković, po sinu Todorovog brata od strica kneza Jefta i po sinu Todorovog brata od strica kneza Gligora (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od praunuka Trifko Ivković 1881. g., po sinu Todorovog brata od strica  kneza Jefta i po sinu Todorovog brata od strica kneza Gligora (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od čukununuka Jevto Ivković 1891. g., po Todorovom bratu od strica knezu Jefti (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković),

– jedan od čukununuka Trifko Ivković 1902 – 1971. g., po sinu Todorovog brata od strica kneza Jefta i po sinu Todorovog brata od strica kneza Gligora (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković);

Ovo potvrđuje da su se imena u srpskoj kneževskoj porodici Ivković nasleđivala.

Kod Ivkovića se poštuje običajno pravo da nikada ne stupaju u brak sa ženama koje se prezivaju Ivković ili Fržović zbog istog porekla, bez obzira na nacionalnost ili na veroispovest. Petar Ivković, Hrvat, katolik, prebivalište Subotica: ,,Ja mojoj djeci nikad ne bih dozvolio vjenčanje sa Ivkovićima pravoslavne vjere upravo zbog istog porijekla”. Dešavalo se da neki Ivković nema muških potomaka, a ima ćerku, u tom slučaju zet se uslovno rečeno udaje u porodicu i uzima prezime Ivković da se loza ne bi ugasila i dobija nadimak Mazetić, a potomci se od tada nazivaju Ivković – Mazetić, dok u drugim srpskim porodicama takav zet dobija nadimak ili prezime Domazet ili Domazetović. To se dogodilo kod čitave jedne porodice Ivković u Nevesinju, kao i dela druge porodice gospodara Milaka Ivkovića. Takođe, slično se zbilo i kod Podmajevičkih (Požarničkih) Ivkovića. Vladan Ivković, Srbin, pravoslavac: ,,Moja loza Ivkovića je iz sela Požarnice ispod Majevice, 6 kilometara istočno od Tuzle. Ivkovići su u Požarnici, tačnije njenom zaseoku Vis, i obližnjim Čaklovićima, živjeli do 1992. godine, kada su, kao i čitavo selo, protjerani. Predanje o porodičnom porijeklu koje je meni prenio stric Vićentije Miko Ivković ide ovako: Požarnički Ivkovići vode porijeklo od dva brata (Vasilj i Stojan) koja su došla iz sela Donji Drežanj kod Nevesinja tridesetih godina 19. vijeka. Brat (Jovan?) nastavio je put i obreo se u okolini Bijeljine, gdje njegovi potomci i danas žive, prvenstveno u selu Dvorovima. Od njih potiče Branislav Ivković, nekadašnji političar. Imali su i sestru (KOSA IVKOVIĆ), koju su, oteli od Turaka ubivši bega koji ju je odveo, i zbog koje su se morali seliti. Šta je s njom bilo po dolasku na Majevicu, ne zna se. Podmajevički Ivkovići su do 1992. živjeli u pet ogranaka u selima Čaklovići i Požarnica, a poticala su od četiri Vasiljeva sina, Ilije, Blagoja, Tome i Miće, te Stojanove loza, koja je Ivković po prezimenu, ali je u rodu s ostalim Ivkovićima po ženskoj liniji jer je njihov predak oženio Stojanovu ćerku, koja nije imala braće, uzeo prezime, ali zadržao svoju slavu, nisam siguran koju. Slava Ivkovića, osim Stojanovog ogranka, je Nikoljdan. Čitava porodica Ivkovići – Mazetići iz Nevesinja  (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković), zatim jedni od Milakovih potomaka Ivkovići – Mazetići iz Nevesinja  (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković), kao i Stojanova loza Podmajevičkih (Požarničkih) Ivkovića, su Ivkovići po prezimenu, ali su u rodu sa ostalim Ivkovićima samo po ženskoj liniji. I danas u Donjem Drežnju, Nevesinje, Hercegovina postoje delovi koji se zovu Čaklovina i Uzvišenje po kojima su Čaklovići i zaselak Vis, Požarnica kod Tuzle dobili svoja imena.

Bilo je i ima primera da su druge porodice zbog krvne osvete ili iz drugih razloga menjale prezime i uzimale čuveno i plemenito prezime Ivković. Žikica Ivković iz Novog Sada: ,,Inače po priči mog oca moje prezime je bilo Ivović i potiče iz Crne Gore. Mislim da je okolina Boka Kotorskog zaliva. U ta davna vremena desila se neka krvna osveta i moji preci su promenili prezime u Ivković. Sva moja familija je iz Kruševca. Slava Sveti Mojsije.” Đorđe Ivković iz Novog Sada, prebivalište Sirig: ,,Ja sam Ivković iz Drugovca kod Smedereva. Ranije smo se prezivali Dejić. Starinom smo sa Kosova, zatim smo jedan vek živeli u topličkom kraju, da bismo se u drugoj polovini 19. (XIX) veka doselili u Šumadiju.” Te je zbog istog dolazilo do venčavanja Ivkovića sa ženama koje se samo prezivaju Ivković, ali zaista to nisu, jer su im preci menjali prezimena. Miloš Ivković iz Bijele Rudine, prebivalište Novi Sad: ,,A i supruga je devojačko Ivković, njeni su poreklom iz Gorskog Kotara (Ponikve), Hrvatska i slave svetog Ignjatija, a moja slava je sveti Nikola. Ja koliko sam istraživao kroz priče sa njenim ocem, stričevima i dedovima, navodno je neki njihov daleki predak uzeo prezime Ivković da bi se prikrio od nekog problema koji je napravio”.

Oko 1700. godine, zbog zuluma aga i begova, iz Bijele Rudine, kod Bileće u Donji Drežanj, kod Nevesinja su se preselila četvorica rođene braće Ivković, dok je jedan rođeni brat gospodar Gligor Ivković ostao u Bijeloj Rudini. Preselili su se, najstariji brat knez Risto Ivković, kao i trojica njegove rođene braće: njegov rođeni brat gospodar Miloš Ivković, njegov rođeni brat gospodar Milič Ivković i još jedan njegov rođeni brat (gospodar) koji nije imao muških potomaka.

Potomci kneza Rista Ivkovića su: potomci unuka kneza Rista, sina kneza Antola (Anta), kneza Gligora Ivkovića, Ivkovići – Aničići (Donji Drežanj); potomci praunuka kneza Rista, unuka kneza Antola (Anta), sina kneza Jefta, poslednjeg kneza Anta Ivkovića, Ivkovići – Kneževići (Donji Drežanj); potomci čukununuka kneza Rista, praunuka kneza Antola (Anta), unuka kneza Jefta, sinova gospodara Trifka Ivkovića, njegovog sina Stevana Ivkovića, Ivkovići u mestu Krivače i njegovog sina Lazara Ivkovića, Ivkovići u mestu Odžak; potomci čukununuka kneza Rista, praunuka kneza Antola (Anta), unuka kneza Gligora, sina Trifka, Đoka Ivkovića, Pijunlije iz Biograda; potomci unuka kneza Rista, gospodara Todora Ivkovića, Ivkovići – Gluvovići u mestu Grabovica i potomci praunuka kneza Rista, sina gospodara Todora Ivkovića i Todorove snahe Soke Ivković, devojačko Đerić, Ivkovići Soknići u mestu Zalom.

Potomci gospodara Miloša Ivkovića su: potomci Miloševog sina, Milaka Ivkovića, Ivkovići – Milakovići (Donji Drežanj); potomci Miloševog praunuka, Milakovog unuka, Nikolinog sina, Lazara Ivkovića, Ivkovići – Lazarevići; potomci Milakovog zeta, Stevana koji je uzeo prezime Ivković i dobio nadimak Mazetić, a potomci su mu Ivkovići – Mazetići i koji su u rodu sa ostalim Ivkovićima samo po ženskoj liniji (Donji Drežanj); potomci Miloševog unuka, sina Milakovog brata Ilije koji se zvao Lako Ivković, Ivkovići – Lakovići (Donji Drežanj); potomci Miloševog sina koji se odselio u Novi Sad, Ivkovići i Ivkovi iz Čuruga (danas Opština Žabalj) i Mošorina (danas Opština Titel); potomci Miloševog sina koji se odselio u Niš, Ivkovići u Nišu koji slave Svetog Nikolu zimskog, Ivkovići u Prokuplju i u selu Džigolj kod Prokuplja koji slave Svetog Nikolu zimskog deo se odselio u Leskovac; Ivkovići u selu Bajčince kod Prokuplja koji slave Arhangela Mihaila 21. novembar(Aranđelovdan) deo se odselio u Beograd, a deo u Novi Sad; potomci Miloševog sina koji se odselio u Šabac, Ivkovići u selu Dobrić (Pocerski) slave Svetog Nikolu zimskog i Ivkovići u Odžinom selu danas Pocerski Pričinović koji slave Đurđic.

Potomci gospodara Miliča Ivkovića su: Ivkovići – Milići (Donji Drežanj); potomci Miličevog praunuka, Vidoja Ivkovića, Ivkovići u mestu Šćepan Krst; potomci Miličevog praunuka, Vidojevog brata, Ivana Ivkovića porodica Ivanović iz Udrežnja; potomci Miličevog praunuka, Ilije Ivkovića, porodica Fržović iz Biograda; potomci Vasilja Ivkovića i Stojana Ivkovića, Ivkovići iz Požarnice kod Tuzle odnosno Podmajevički Ivkovići, Stojan Ivković nije imao muških potomaka te je zet uzeo prezime Ivković; potomci Vasiljevog i Stojanovog brata Jovana Ivkovića, Ivkovići u Bijeljini; potomci Miličevog sina koji se odselio u Zvornik, Ivkovići iz Zvornika; potomci Miličevog sina koji se odselio u Leskovac, Ivkovići u Gradu Leskovcu, Ivkovići u selu Kunovo kod Vladičinog Hana koji slave Svetog Nikolu zimskog, Ivkovići u Lebanu, Ivkovići u Surdulici koji slave Svetog Jovana, Ivkovići u Grdelici, Ivkovići u Surdulici/Vlasina Rid koji su se odselili u Sarajevo i Beograd, Ivkovići iz Klisure blizu Vlasinskog jezera slave Svetog Nikolu zimskog jedan deo se preselio u Ličin Dol u blizini Predejana potom u Sokobanju i naposletku u Bor a jedan deo se odselio u Banat selo Knićanin, Ivkovići u selu Ravni Do kod bugarske granice jedan deo se odselio u Niš koji slave Arhangela Mihaila (Aranđelovdan), Ivkovići u selu Sebevranje, Korbevac, Vranjska Banja koji slave Svetog Nikolu zimskog jedan deo se odselio u Makedoniju (Đevđelija) koji slave Svetog Marka, Ivkovići u selu Lepčince Vranjska Banja koji slave Svetog Nikolu zimskog, Ivkovići u Vranju koji slave Svetog Nikolu zimskog jedan deo se odselio u Beograd, Ivkovići u Medveđi slave Vavedenje jedan deo se odselio u Bor, Ivkovići u selu Marinovci ispod planine Tupižnica u istočnoj Srbiji i u selu Leskovac ispod planine Tupižnica u istočnoj Srbiji i u Zaječaru koji slave Svetog Arhangela Gavrila (26. jul), Ivkovići u Sremskim Čakovcima gde su došli iz južne Srbije kasnije prešli u Sremsku Mitrovicu koji slave Svetog Georgija letnjeg (Đurđevdan), Ivkovići u mestu Umčari kod Grocke gde su došli iz južne Srbije kasnije se deo seli u Kovin koji slave Đurđic, Ivkovići u mestu Ralja, Smederevo koji su došli iz Knjaževačkog Sreza u blizini granice sa Bugarskom gde se nalaze rečice Balinačka i Žukovska koji slave Đurđic, Ivkovići kod bugarske granice jedan deo se odselio u okolinu Smedereva koji slave Arhangela Mihaila (Aranđelovdan) ranije slavili Svetog Nikolu zimskog.

Gospodar Ivković koji nije imao muških potomaka, ali je imao ćerku, a njegov zet je uzeo ženino prezime Ivković i dobio nadimak Mazetić, čiji potomci su Ivkovići – Mazetići koji su u rodu sa ostalim Ivkovićima samo po ženskoj liniji, identično kao i kod jednog dela Milakovih potomaka.

Ovim istraživanjem je potvrđeno da je porodica Ivkov ustvari Ivković i da potiče od sina gospodara Miloša Ivkovića. Sin gospodara Miloša Ivkovića se odselio iz Donjeg Drežnja u Novi Sad, a od njega potiču Ivkovići i Ivkovi u Čurugu i Mošorinu. Milorad Ćustić iz Čuruga: ,,Porodica Ivkov pominje se u čuruškim maticama i drugim dokumentima ukupno 437 puta u periodu između 1707. i 1866. godine. Pod prezimenom Ivković navode se članovi ove familije ukupno 65 puta, 1750 – 1827. godine. Ivkovi i Ivkovići su zabeleženi i po drugim naseljima Šajkaške oblasti. U znatnom broju navode se u Mošorinu. Ivkovi se tamo pominju u matičnim knjigama ukupno 147 puta, 1747 – 1857. godine, a Ivkovići ukupno 121 put, 1745 – 1748. godine i 1778 – 1831. godine. Čuruški Ivkovi slave Mratindan (Sveti Stefan Dečanski, 24. novembra po novom kalendaru)”. Od Čuruških i Mošorinskih Ivkovića i Ivkova potiču: Ivkovići i Ivkovi (nadimak Čičkovi) u Bavaništu koji slave Svetog Nikolu zimskog (Nikoljdan) (Matice u Bavaništu), deo se odselio u Umčare (Grocka) Ivkovići koji slave Svetog Nikolu zimskog (Nikoljdan) (Borivoje M. Drobnjaković ,,Smederevsko podunavlje i Jasenica”, Naselja i poreklo stanovništva (knjiga 19) Srpski etnografski zbornik (knjiga XXXIV) Zemun 1925.), a deo je otišao u Vrčin (Grocka) Ivkovići koji slave Đurđic (,,Okolina Beograda” Riste T. Nikolića, Naselja srpskih zemalja (knjiga 2) Srpski etnografski zbornik (knjiga V) Beograd 1903.); Ivkovići i Ivkovi (nadimak Ripilovi) u Dolovu (Pančevo) koji slave Svetog Petra (Matice u Dolovu); Ivkovići i Ivkovi (nadimak Pulonjevi) u Alibunaru doseljeni iz Pančeva koji slave Đurđic (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 27.); Ivkovići i Ivkovi u Deliblatu (Opština Kovin) (Matice u Deliblatu); stara familija Ivkov u Novom Bečeju koja slavi Svetog Nikolu zimskog (Nikoljdan) (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 359.); porodica Ivkov (nadimak Nićiforovi) u Izbištu (Vršac) koja slavi Svetog Nikolu zimskog (Nikoljdan) (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 106.); porodica Ivkov (nadimak Dragojevi) u Uljmi (Vršac) doselili su se iz Izbišta (Vršac) i došli u kuću Dragojevih koja slavi Veliku Gospojinu, ovi Ivkovi su tu slavu preuzeli i slave je umesto Svetog Nikole zimskog (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 224.);  porodica Ivkov u Novoj Kanjiži (danas Opština Novi Kneževac) koja slavi Svetog Jovana (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 354.); porodica Ivkov u selu Banatsko Aranđelovo koja slavi Svetog Jovana (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 263.); porodica Ivkov u selu Radojevo (do 1947. godine se zvalo Klarija) Opština Nova Crnja (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 327.); porodica Ivkov (nadimak Lukini) u Ilandži (Opština Alibunar) koja slavi Svetog Stefana (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 113.); porodica Ivkov u Mramorku (Kovin) koja slavi Đurđic (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” str. 154. i 160.); porodica Ivkov (nadimak Viduljevi) u Kruščici (Bela Crkva) koja slavi Đurđic (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 138.); porodica Ivkov u Vrdniku (Opština Irig) (Miloš Đ. Škarić, ,,Dvanaest sela u Fruškoj gori”); porodica Ivkov i Ivković u Sremskoj Mitrovici koja slavi Svetog Luku. Miloš Ivković iz Sremske Mitrovice: ,,Ja sam Ivković iz Sremske Mitrovice, koliko znam tu smo došli pre nekih 110 – 120 godina iz Bačke (Čurug). Slavimo Svetog Luku 31. oktobar. Stariji su pričali da smo za vreme Austrougarske morali da skinemo -ić sa prezimena i da smo bili Ivkov”. Deo porodice Ivkov u Sremskoj Mitrovici je 1918. godine dodao nastavak -ić i vratio staro prezime Ivković (po kazivanju Slavka Ivkovića iz Sremske Mitrovice). Slavko Ivković: ,,Moji slave Svetog Luku. Moji su iz Hercegovine došli u Vojvodinu pre 300 godina, okolina Žablja. A deo se posle Prvog svetskog rata prebacio u Srem. Da znaš da mi se čukundeda prezivao Ivkov. Skinuto -ić. Čukundeda došao u Srem na osnovu dodeljene zemlje. A pradeda bio kraljev gardista zajedno sa ocem. Ivkovići pa od oko 1800. Ivkovi. Od 1918. ponovo Ivkovići”. Iz svega ovog proizilazi da je sin gospodara Miloša Ivkovića došao u Novi Sad u prvoj polovini 18. veka. Od njega potiču Ivkovići u Čurugu koji se u crkvenim knjigama, maticama i drugim dokumentima prvi put pominju od 1750. godine i Ivkovići u Mošorinu koji se prvi put pominju od 1745. godine. Ubrzo nakon donošenja normativnog akta carske Austrije 1817. godine kojim se zabranjuje postojanje nastavka -ić u srpskim prezimenima, Ivkovići su bili primorani da skrate prezime u Ivkov. Tako da se od 1827. godine u Čurugu ne pominje više porodica Ivković, već samo Ivkov, a u Mošorinu porodica Ivković se ne pominje od 1831. godine i od tada se pominje isključivo porodica Ivkov. Ivkovi su ipak zapamtili svoje hercegovačko poreklo. Stoga je deo porodice Ivkov koji je prešao u Srem i otišao u Sremsku Mitrovicu, nakon prisajedinjenja Srema Kraljevini Srbiji 1918. godine, ponovo bio Ivković.

Ivkovići u mestu Idvor, Banat, stara familija, 11 kuća, slave Svetog Nikolu zimskog. (Jovan Erdeljanović ,,Srbi u Banatu” strana 100.) Ivkovići koji su se iz Nevesinja, u Hercegovini doselili u Idvor, u Banatu, i koji su zadržali svoju slavu Svetog Nikolu zimskog, bili su i ostali poznati i čuveni domaćini. Jedan od njih je bio i Teofan Ivković, kršteni kum Mihajla Idvorskog Pupina, jednog od najvećih srpskih naučnika. (crkvene knjige – matice u Idvoru; dr Milivoje Došenović ,,Mihajlo Pupin njegov život i njegovo delo”, 6. elektronsko izdanje, E – book 2013., str. 70. i 71.; dr Milivoje Došenović ,,Mihajlo Pupin njegov život i njegovo delo”, 6. elektronsko izdanje, E – book 2013., str. 82., 91., 98., 162., 164., 180.) ,,Mali Mihajlo je odnesen u naručju oca Konstantina, uz pratnju izabranog kuma Teofana Ivkovića i kume Tanasije Sorinkić, u obližnju pravoslavnu crkvu koja je sazidana 1803. godine, pod imenom Hram Svetih Blagovesti. Ceremoniji krštenja prisustvovali su tada i Konstantinov brat Živan Pupin, kao ugledni Idvorčani sa svojim suprugama i ostali svet, jer je čestiti seoski knez Konstantin Pupin krstio svoga sina, što je u to vreme svakako bio veoma značajan događaj u selu Idvoru. Idvorski prota Josif Jovanović, po običaju hrišćanskom i pravoslavnom, obred krštenja Mihajla Pupina, obavio je besprekorno. Tog dana u glavnoj crkvenoj knjizi Pančevačkog protoprezviterstva pod rednim brojem 237 upisano je: “Mihail, sin oca Konstantina Pupina i majke Olimpijade Pupin devojačko prezime Aleksić – rođen je 27. septembra 1854. godine, a kršten 4. oktobra 1854. godine, po starom julijanskom kalendaru”. Po gregorijanskom kalendaru (novom), koji je tada bio važeći u Austro-Ugarskoj monarhiji, proizilazi da je “Mihail Pupin rođen 9. oktobra 1854. godine, a kršten 16. oktobra 1854. godine.” Idvor je tada administrativno pripadao Perleskom okrugu.” (dr Milivoje Došenović ,,Mihajlo Pupin njegov život i njegovo delo, 6. elektronsko izdanje, E – book 2013., str. 70. i 71.)

Ivkovića sada ima u Hercegovini, Bačkoj, Banatu, Sremu, Podrinju, Mačvi, centralnoj Srbiji, u istočnoj Srbiji, u južnoj Srbiji, na Kosmetu, u Bosni, u Crnoj Gori, Dalmaciji, Slavoniji i u rasejanju. Kumstvo je za Srbe najveća svetinja (Bog na nebu, kum na zemlji i Kum nije dugme – pa da se kum izgubi i da se kumstvo prekine i ugasi). Naša grana porodice Ivković, iz Crnče, sa Zaloma, kod Nevesinja, se okumila sa porodicom Gudelj, u Hercegovini, pre više od 300 godina i to staro kumstvo traje i danas. Različiti delovi stare i plemenite porodice Ivković imaju svoje porodične nadimke: Želudi, Knežević, Aničić, Pijunlije, Gluvović, Soknić, Mazetić, Lazarević, Milaković, Laković, Milić, Kebović, Šantaraga i Marković (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković). Porodični nadimak naše grane loze Ivkovića je Soknić, po pretkinji Soki (Rodoslov Ivkovića, Dragan Ivković, Raco Ivković).  Želudi (Žirevići) je najverovatnije bilo prezime porodice Ivković dok su živeli u Tesaliji, u prethrišćanskom periodu, do 9. veka kada su zajedno sa drugim Srbima prihvatili hrišćanstvo.

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s